Waarom je beter een Gelderse roos dan een hortensia in je tuin kunt zetten
Je zou het misschien denken, maar op bovenstaande foto is géén hortensia te zien. Je ziet hier de prachtige bloeiwijze van de inheemse Gelderse roos (Viburnum opulus). Deze struik komt van nature (ook buiten Gelderland) voor in bosranden, struwelen en houtwallen. De struik bloeit in mei en juni met witte tuilen waarvan de buitenste bloemen schijnbloemen zijn die insecten naar de binnenste, echte bloemen lokken. Die echte bloemen bevatten nectar en stuifmeel en zijn daarmee een belangrijke voedingsbron voor onze Nederlandse insecten. De schijnbloemen zijn steriel.
Ook in deze tijd van het jaar kun je de Gelderse roos herkennen: de struik vormt namelijk scharlakenrode bessen die in trossen naar beneden hangen (zie foto onderaan dit bericht). Ze hebben een bittere smaak en worden daarom in eerste instantie gemeden door de meeste vogels. Echter, als er vorst overheen is gegaan, doen lijsters en pestvogels zich te goed aan de bessen. De Gelderse roos wordt 1 tot 4 m hoog en laat zich goed terugsnoeien.
Hortensia’s
Hortensia’s komen oorspronkelijk uit Azië en Noord- en Midden-Amerika. Ze werden in de 18e eeuw door handelaren, botanici en missionarissen meegenomen naar Europa, en werden vanaf halverwege de 19e eeuw populaire tuinplanten. De oorspronkelijke hortensia’s (d.w.z. de niet-gecultiveerde vormen) hebben een bloeiwijze die lijkt op die van onze inheemse Gelderse roos: grote, steriele schijnbloemen rondom en kleine bloemen met nectar en stuifmeel middenin, zoals te zien is op de foto links hieronder. Vanaf de 20e eeuw sloegen kwekers in Europa massaal aan het veredelen, als reactie op onze vraag naar hortensia’s met méér van die ‘mooie’ schijnbloemen. En zo ontstonden de hortensia-cultivars die vandaag de dag zo populair zijn: hortensia’s met pluimen en bolvormige bloeiwijzen die alleen nog maar steriele schijnbloemen hebben en dus geen enkele waarde voor insecten hebben (foto rechts hieronder)!
Gelderse roos of hortensia?
Als je voldoende ruimte hebt in je tuin voor een struik, kies dan voor een Gelderse roos in plaats van een hortensia. De Gelderse roos komt hier immers van nature voor en onze insecten zijn er op aangepast. Hortensia’s hebben in de meeste gevallen alleen nog maar steriele bloemen (zonder nectar en stuifmeel). En aan de hortensia-soorten die nog wel vruchtbare bloemen dragen, hebben onze insecten veel minder dan aan de bloemen van onze inheemse planten. Overigens bestaan er ook cultivars van de Gelderse roos met alleen steriele bloemen (zoals de Viburnum opulus ‘Roseum’). Laat die dus lekker links liggen en kies voor de inheemse Gelderse roos als je wil bijdragen aan de biodiversiteit!
Tot slot, met een beetje geluk lok je met een Gelderse roos pestvogels naar je tuin. Die houden wel van de scharlakenrode bessen!
